Een kind optillen aan de arm: zo ontstaat een zondagsarmpje

Wat is een zondagsarmpje?

De onderarm bestaat uit twee botten: de ellepijp en het spaakbeen. De medische namen zijn de ulna en de radius. Bovenaan de radius zit een klein, rond uiteinde: de radiuskop. Die draait bij de elleboog in een ringvormig bandje, het annulaire ligament of ringbandje.

Bij jonge kinderen is dit bandje nog relatief soepel en is de vorm van de radiuskop nog in ontwikkeling. Bij een plotselinge trekkracht in de lengterichting van een gestrekte arm kan een deel van het ringbandje over de radiuskop schuiven en tussen de gewrichtsdelen bekneld raken. De radiuskop en het bandje staan dan niet meer goed ten opzichte van elkaar.

Dat is de subluxatie. Het is geen volledige ontwrichting van de hele elleboog en de hele onderarm “schiet” niet uit de kom. Het probleem zit bij het bovenste deel van het spaakbeen, ter hoogte van de elleboog.

Welke beweging veroorzaakt het?

Het klassieke mechanisme is een plotselinge trekkracht aan een gestrekte arm, vaak terwijl de onderarm naar binnen is gedraaid. Dat kan gebeuren bij:

een kind aan één of twee handen optillen;

een kind aan de armen rondzwaaien;

een peuter aan één hand een stoepje of traptrede optrekken;

een kind dat zich plotseling naar achteren of naar de grond laat vallen terwijl een volwassene de hand vasthoudt;

snel aan een arm trekken om een val of gevaar te voorkomen;

de arm stevig door een mouw trekken bij het aankleden;

een ouder broertje of zusje dat aan de hand of onderarm trekt.

Het hoeft geen harde, agressieve ruk te zijn. Omdat het gewricht nog in ontwikkeling is, kan een relatief kleine kracht genoeg zijn. Een zondagsarmpje ontstaat dan ook meestal per ongeluk en zegt op zichzelf niets over de zorg of aandacht van een ouder.

Ook is er lang niet altijd een duidelijke trekbeweging gezien. Een gebeurtenis kan onopgemerkt zijn gebleven of het kind kan de arm tijdens spel ongelukkig hebben belast. Bij een val op de uitgestrekte hand of rechtstreeks op de elleboog moet bovendien aan een breuk of ander letsel worden gedacht.

Wat moet je doen als je een zondagsarmpje vermoedt?

Bel dezelfde dag de huisarts of huisartsenpost als een jong kind na een trekincident de arm niet meer wil gebruiken. Thuisarts adviseert contact op te nemen wanneer je denkt dat de elleboog uit de kom is.

Totdat het kind beoordeeld is:

1. Laat de arm in de houding die voor het kind het prettigst voelt.
2. Ondersteun de arm voorzichtig als dat comfortabel is.
3. Trek, draai of buig de arm niet om te testen of het “wel echt pijn doet”.
4. Probeer het gewricht niet zelf terug te zetten met een filmpje of instructie van internet.

Een getrainde arts kan een typisch zondagsarmpje vaak herkennen aan het verhaal, de houding van de arm en het lichamelijk onderzoek. Een röntgenfoto is bij een klassieke presentatie meestal niet nodig. Die kan wel nodig zijn als het mechanisme onduidelijk is, er zwelling of een afwijkende stand bestaat, het kind duidelijke botpijn heeft of een breuk niet kan worden uitgesloten.

Wanneer is meer spoed nodig?

Zoek met spoed medische hulp bij:

een zichtbaar scheve of vervormde arm;

een forse zwelling of open wond;

een harde val of ander groot trauma;

vingers die bleek, blauw of koud worden;

tintelingen, gevoelloosheid of niet kunnen bewegen van de vingers;

hevige pijn die blijft toenemen;

koorts, ziek zijn of een rode, warme en gezwollen elleboog zonder duidelijke trekbeweging.

Die signalen passen minder goed bij een eenvoudig zondagsarmpje en kunnen wijzen op een breuk, probleem met bloedvaten of zenuwen, of een infectie.

Kan het opnieuw gebeuren?

Ja. Bij sommige kinderen ontstaat na een eerste zondagsarmpje opnieuw een subluxatie. Vooral bij jonge peuters kan het ringbandje nog enige tijd soepel blijven. Onderzoeken rapporteren verschillende percentages, maar zijn het erover eens dat herhaling mogelijk is en vooral bij de jongste kinderen voorkomt.

De kans neemt af als de elleboog verder groeit en het bandje steviger aansluit. Informeer daarom ook grootouders, oppassers, kinderopvangmedewerkers en oudere broers of zussen over veilig optillen. Het is belangrijk dat iedereen dezelfde eenvoudige regel kent: niet trekken of tillen aan hand, pols of onderarm.

Voorkomen zonder ouders de schuld te geven

Een zondagsarmpje kan ontstaan tijdens een liefdevol spelmoment of juist wanneer een ouder snel gevaar probeert te voorkomen. Het incident is vaak een ongeluk en kan zelfs bij weinig kracht gebeuren. Schuld helpt dan niet; herkenning en duidelijke informatie wel.

De belangrijkste lessen zijn eenvoudig:

• Een jonge elleboog is anders
  Het ringbandje en de radiuskop zijn nog in ontwikkeling.
• Een korte ruk kan genoeg zijn
  Vooral wanneer de arm gestrekt is en het kind zich laat hangen.
• Vaak is niets zichtbaar
  Zwelling, een blauwe plek of een scheve stand kunnen ontbreken.
• Niet gebruiken is het belangrijkste signaal
  Het kind houdt de arm stil en wil er niet mee reiken of spelen.
• Laat de arm beoordelen
  Neem dezelfde dag contact op met de huisarts of huisartsenpost.
• Til rond de romp
  Ondersteun een jong kind onder de oksels of rond het lichaam.

Als ouders, familieleden en kinderopvangmedewerkers dit weten, kunnen ze het letsel vaker voorkomen én sneller herkennen wanneer het toch gebeurt.

Behandelen op inzicht, niet op gevoel.

Blijf niet met je klacht rondlopen. Bij Spine Clinics sporen we de oorzaak op en pakken we het gericht aan — géén verwijzing nodig.

Plan een gratis screening Maak een afspraak