Meniscusklachten: wat de wetenschap zegt over oefentherapie en opereren

01Wat is een meniscusscheur?

Je knie heeft twee menisci: C-vormige schijfjes van kraakbeenachtig weefsel die tussen het boven- en onderbeen liggen. Ze werken als schokdempers, verdelen de druk over het gewricht en houden de knie stabiel. Bij meniscusklachten is een van deze schijfjes beschadigd.

Er zijn grofweg twee soorten scheuren. Een traumatische scheur ontstaat plotseling, bijvoorbeeld door een verkeerde draaibeweging tijdens het sporten. Een degeneratieve scheur ontstaat juist geleidelijk: het weefsel wordt met de jaren brozer en kan gaan rafelen zonder duidelijke aanleiding. Deze degeneratieve variant zien we vooral bij mensen boven de 45 en is nauw verwant aan beginnende slijtage van het gewricht.

02Hoe vaak komt het voor — ook zonder klachten?

Meniscusscheuren zijn opvallend algemeen, ook bij mensen zonder pijn. In een bekende studie in de New England Journal of Medicine had 31% van de middelbare en oudere volwassenen een meniscusscheur op de MRI, terwijl een groot deel van hen geen enkele knieklacht had. Bij mensen tussen 50 en 59 jaar zonder klachten ging het al om ongeveer een derde; boven de 60 jaar zelfs meer dan de helft.

Dat maakt iets belangrijks duidelijk: een scheur zien op een scan betekent niet automatisch dat die scheur ook de oorzaak van je pijn is. De knie is complex, en klachten kunnen net zo goed voortkomen uit de omliggende spieren, het gewrichtskraakbeen of overbelasting.

03Opereren of oefenen? Wat het onderzoek laat zien

De belangrijkste studie hierover is de Nederlandse ESCAPE-trial. Onderzoekers volgden 321 mensen tussen 45 en 70 jaar met een degeneratieve meniscusscheur. De helft kreeg een kijkoperatie (arthroscopische partiele meniscectomie), de andere helft 16 sessies opbouwende oefentherapie. Na twee jaar was de oefengroep even goed af als de geopereerde groep — en dat resultaat bleef ook na vijf jaar overeind.

Een grote overkoepelende analyse met de gegevens van 605 patienten kwam tot dezelfde conclusie: een kijkoperatie gaf geen klinisch relevante meerwaarde boven niet-opereren of een schijnoperatie. Ook de mate waarin artrose op rontgenfoto's toenam, verschilde niet tussen opereren en oefenen.

04Waarom een kijkoperatie meestal niet de eerste keuze is

Waarom wordt er dan toch zo vaak geopereerd? Deels uit gewoonte, deels omdat een zichtbare scheur intuitief om een 'reparatie' lijkt te vragen. Maar bij een degeneratieve scheur wordt tijdens de operatie meniscusweefsel weggehaald, en dat kan de knie op termijn juist kwetsbaarder maken. Een operatie brengt bovendien altijd risico's met zich mee en vraagt hersteltijd.

Oefentherapie pakt het anders aan: door de spieren rond de knie en heup sterker en beter gecoordineerd te maken, wordt het gewricht beter ondersteund en belastbaarder. De knie krijgt zo de kans om rustig te wennen aan belasting — precies wat een verouderende meniscus nodig heeft.

05Wat betekent dit voor jou?

Voor de meeste 45-plussers met geleidelijk ontstane meniscusklachten is de boodschap geruststellend: beginnen met begeleide oefentherapie is niet alleen veiliger, maar levert op de lange termijn net zo'n goede knie op als opereren. Omdat een meniscusscheur vaak samengaat met beginnende slijtage, loont het de knie als geheel te bekijken — lees ook ons artikel over knieartrose en bewegen.

Bij Spine Clinics starten we daarom met een grondige screening: we zoeken uit waar je klachten echt vandaan komen en stellen een opbouwend beweegplan op dat bij jouw knie en belasting past.

Bronnen